Według podania, Święta Barbara urodziła się w Nikomedii, stolicy Bitynii. Była jedynaczką, córką bogatego i wpływowego kupca o imieniu Dioskur. Odznaczała się niezwykłą urodą i wielkimi zdolnościami, wykształcona i inteligentna; o jej rękę ubiegało się wielu szlachetnie urodzonych młodzieńców, Barbara jednak wszystkich odprawiała. Spotykała się za to, z niewielką grupką chrześcijan, którzy ukrywali się wówczas przed prześladowaniami ze strony jednego z najokrutniejszych cesarzy Galeriusza Waleriusza Maksymina , ostatniego krwawego prześladowcy chrześcijan, który w 305 r., po odejściu Dioklecjana, został cezarem (współrządcą) cesarza Galeriusza. Obaj władcy byli zaciekłymi przeciwnikami chrześcijan, a Maksymin Daja był wrogiem fanatycznym, niezwykle przebiegłym i zdecydowanym w działaniu.

Ojciec Barbary, chcąc uchronić córkę przed wpływami chrześcijaństwa, zamknął córkę w wybudowanej przez siebie wieży. Zezwalał tylko na wizyty różnych nauczycieli. Jak podaje legenda jednym z nich był lekarz, chrześcijanin, o imieniu Walentiusz, który szerzej zapoznał swoją uczennicę z religią chrześcijan. Barbara w tajemnicy przed rodzicami, przyjęła z rąk swego nauczyciela chrzest. Wyrzekłszy się dotychczasowych bogów i bogactw ojca postanowiła poświęcić się Chrystusowi, żyjąc w dozgonnej czystości. Jej postawa rozgniewała nienawidzącego fanatycznie chrześcijan Dioskura, który zakazał córce praktykowania nowej religii, znęcajc się nad nią psychicznie i fizycznie. Barbara jednakże nieugięcie trwała w swej wierze. Dręczona przez ojca, uciekła w końcu do lasu i ukryła się w górskiej grocie. Tam została zdradzona przez miejscowego pasterza. Ujęta przez służbę ojca została przekazana władzom rzymskim. Została poddana okrutnym torturom, nie chcąc wyrzec się swojej wiary, została ścięta mieczem przez swojego ojca w roku 306. Jak podaje legenda w nocy, poprzedzającą jej śmierć, odwiedził ją Pan Jezus, z rąk, którego przyjęła Komunię Świętą.

Święta Barbara jest patronką wielu: architektów, artylerzystów, chorych na dżumę, cieśli, dzwonników, flisaków, kapeluszników kaplic cmentarnych, kowali, ludwisarzy, marynarzy, minerów, murarzy, pompiarzy, szczotkarzy, tkaczy, węglarzy, więźniów, wytwórców sztucznych ogni, załóg fortecznych.

Dla nas jest przede wszystkim opiekunką górników, jak mówi legenda w trakcie ucieczki Barbary przed okrutnym ojcem rozstąpiły się przed nią skały udzielając jej schronienia. Dlatego właśnie jej łask wypatrują górnicy, dla których ciemności podziemnego świata są codziennym towarzyszem pracy. To jej figurę można znaleźć na każdej kopalni, do niej zwracamy się z prośbą o górnicze szczęście i z modlitwą za tych, którym tego szczęścia zabrakło.

Kolekcja figurek świętej Barbary ze zbiorów Waldemara Wachlarza.